Πρόλογος 1

 

Τις τελευταίες δεκαετίες έχει σημειωθεί ραγδαία εξέλιξη της Νοσηλευτικής Επιστήμης σε παγκόσμιο επίπεδο. Ένας αυξανόμενος αριθμός Ελλήνων Νοσηλευτών μεταβαίνει για μεταπτυχιακές σπουδές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού, ενώ οι σημαντικές αλλαγές της Νοσηλευτικής εκπαίδευσης στη χώρα μας δημιούργησαν νέες ανάγκες και απαιτήσεις από τους Έλληνες Νοσηλευτές. Επίσης, ο αριθμός των δημοσιευμένων κάθε χρόνο, στην αγγλική γλώσσα Νοσηλευτικών συγγραμμάτων σε περιοδικά συνεχώς αυξάνεται. Πολλοί Νοσηλευτές εμπλέκονται σε ερευνητικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν από την κριτική έρευνας και την εφαρμογή των ερευνητικών ευρημάτων στην κλινική πρακτική έως τη διεξαγωγή πολύπλοκων ποιοτικών και ποσοτικών μελετών.

Η κινητικότητα επίσης των Νοσηλευτών στην ενωμένη Ευρωπαϊκή Αγορά Εργασίας αυξάνεται. Οι Νοσηλευτές χρειάζονται πληροφορίες και εργαλεία, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν και να παράσχουν ποιοτική φροντίδα σε διαφορετικά εργασιακά περιβάλλοντα και σε ανθρώπους με διαφορετική κουλτούρα. Παρόλα αυτά, μέχρι σήμερα υπήρχε ένα μεγάλο κενό όσον αφορά στη μετάφραση και ερμηνεία της Νοσηλευτικής Ορολογίας στην ελληνική γλώσσα και αντίστροφα.

Το κενό αυτό έρχεται να καλύψει η έκδοση ενός πλήρους κατά το δυνατό «Αγγλοελληνικού και Ελληνοαγγλικού Νοσηλευτικού Λεξικού» που θα βοηθήσει όχι μόνο τους Έλληνες Νοσηλευτές και Φοιτητές της Νοσηλευτικής στις μελέτες τους, αλλά και άλλους επαγγελματίες υγείας, αφού περιλαμβάνει επιστημονικούς όρους που χρησιμοποιούνται τόσο στην έρευνα και την εκπαίδευση, όσο και στην κλινική πρακτική.

Η προσπάθεια αυτή δείχνει την επιθυμία των συγγραφέων να προάγουν τη συνεχή ανάπτυξη της επιστημονικής και επαγγελματικής Νοσηλευτικής.

Σήμερα, που η έκδοση και διάδοση των βιβλίων είναι ευκολότερη σε σχέση με το παρελθόν και η χαλάρωση των περιορισμών που αφορούν στη διέλευση των συνόρων μεταξύ των χωρών και τη χρήση του διαδικτύου είναι δεδομένη, η επικοινωνία των Ελλήνων με τους επιστήμονες άλλων χωρών γίνεται απρόσκοπτα. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα να αποτελεί συνεχή πρόκληση η επαφή των Νοσηλευτών και άλλων επαγγελματιών υγείας της χώρας μας με τα συστήματα υγείας άλλων χωρών, μέσω της επιστημονικής ορολογίας. Στη σημερινή εποχή, όπου η χρήση της αγγλικής ιδίως ορολογίας αποτελεί καθημερινή Νοσηλευτική πρακτική και ανάγκη, η έκδοση ενός τέτοιου λεξικού γίνεται περισσότερο από ποτέ επίκαιρη.

Τα παραρτήματα του συγκεκριμένου λεξικού παρέχουν πολλές πληροφορίες στις οποίες οι Νοσηλευτές πρέπει να έχουν πρόσβαση, όπως είναι οι διάφορες ηλεκτρονικές διευθύνσεις από το χώρο της υγείας, αρκτικόλεξα επαγγελματικών και ακαδημαϊκών τίτλων, αλλά και ο κώδικας Νοσηλευτικής δεοντολογίας. Επίσης, οι εικόνες που παραθέτονται προσθέτουν στη χρησιμότητα αυτού του λεξικού.

Είναι προφανές ότι δεν πρόκειται για ένα απλό λεξικό, δεδομένου ότι οι Νοσηλευτικοί όροι ερμηνεύονται και επεξηγούνται με σύντομο και περιεκτικό τρόπο. Πιστεύω ότι η έκδοση αυτή, γραμμένη από Νοσηλευτές, θα διευκολύνει την κατανόηση των Νοσηλευτικών όρων που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως και θα αποτελέσει πολύτιμη πηγή για όλους μας. Είμαι βέβαιη ότι το πόνημα αυτό θα βρίσκεται στο χώρο εργασίας ή στο σπίτι κάθε Νοσηλευτή ή φοιτητή, αλλά και κάθε επαγγελματία υγείας.

Κλείνοντας, θα ήθελα να συγχαρώ τις συγγραφείς Δρ. Μαρία Καλαφάτη και Δρ. Θάλεια Μπελλάλη, αλλά και τον Εκδοτικό Οίκο MediForce Services, γιατί έδωσαν ιδιαίτερη μέριμνα ώστε να αποτυπωθεί στο Λεξικό της Νοσηλευτικής, με όσο το δυνατόν πληρέστερο τρόπο, η αντιστοιχία ελληνικών και ξενόγλωσσων όρων.

 

Χρυσούλα Β. Λεμονίδου

Καθηγήτρια Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Αθηνών

 

 

Πρόλογος 2

 

5 και κατέβει κύριος ιδείν την πόλιν και τον πύργον, ον ωκοδόμησαν οι υιοί των ανθρώπων. 6 και είπεν Κύριος Ιδού γένος εν και χείλος εν πάντων, και τούτο ήρξαντο ποιήσαι, και νυν ουκ εκλείψει εξ αυτών πάντα, όσα αν επιθώνται ποιείν. 7 δεύτε και καταβάντες συγχέωμεν εκεί αυτών την γλώσσαν, ίνα μη ακούωσιν έκαστος την φωνήν του πλησίον. 8 και διέσπειρεν αυτούς κύριος εκείθεν επί πρόσωπον πάσης της γης, και επαύσαντο οικοδομούντες την πόλιν και τον πύργον. 9 δια τούτο εκλήθη το όνομα αυτής Σύγχυσις (Βαβέλ), ότι εκεί συνέχεεν Κύριος τα χείλη πάσης της γης, και εκείθεν διέσπειρε αυτούς Κύριος ο Θεός επί πρόσωπον πάσης της γης.

Γένεσις 11, 5-9. (Μετάφραση των Εβδομήκοντα)

 

Αποτελεί ιδιαίτερη χαρά και ευχαρίστηση για μένα να προλογίσω το Ερμηνευτικό Αγγλοελληνικό και Ελληνοαγγλικό Νοσηλευτικό Λεξικό των Μαρίας Καλαφάτη, RN, Msc, PhD και Θάλειας Μπελλάλη, RN, Msc, PhD και Ψυχολόγου, που αποτελεί μια εκδοτική πρωτοβουλία του Εκδοτικού Οίκου MediForce.

Ο πύργος της Βαβέλ, αν και απετέλεσε το καλύτερο παράδειγμα κακής επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων, υπήρξε επίσης η καλύτερη πρόκληση προόδου για δημιουργία επικοινωνιακών κανόνων. Σήμερα, με τη ραγδαία ανάπτυξη των επιστημών και την παγκοσμιοποίηση, η γνώση των κανόνων επικοινωνίας αποτελεί το καλύτερο εργαλείο για δημιουργία και πρόοδο. Το Νοσηλευτικό Ερμηνευτικό Λεξικό είναι ένα δημιούργημα κανόνων επικοινωνίας, που περιγράφει/ορίζει το περιεχόμενο των όρων που χρησιμοποιούνται στο χώρο της υγείας και ιδιαίτερα της νοσηλευτικής, και απομακρύνει τον κίνδυνο αναποτελεσματικής επικοινωνίας, παρανοήσεων και σύγχυσης.

Η τολμηρή απόφαση των δυο συγγραφέων να δημιουργήσουν ένα Ερμηνευτικό Αγγλοελληνικό και Ελληνοαγγλικό Νοσηλευτικό Λεξικό, υποδηλώνει την αυτοπεποίθησή τους, τη βαθιά γνώση του αντικειμένου σπουδής τους, το ακάματο του χαρακτήρα τους και την επιθυμία να υπηρετήσουν το χώρο τους από τη μεριά του επαγγελματικά φτασμένου.

Ο Εκδοτικός Οίκος MediForce, δραστηριοποιούμενος στο χώρο της υγείας και γνωρίζοντας την απουσία ανάλογου τέτοιου πονήματος, αξιοποίησε την ευκαιρία και έρχεται σήμερα να καλύψει αυτό το κενό.

Αποτελεί πράγματι πρωτοποριακή πρωτοβουλία που ίσως, λόγω του δίγλωσσου της έκδοσης, αποτελέσει μια καλή αρχή «εξαγωγής» ελληνικής γνώσης στον αγγλόφωνο διεθνή χώρο.

Το βιβλίο αυτό απευθύνεται στους λειτουργούς της υγείας και ιδιαίτερα στους νοσηλευτές όλων των βαθμίδων, από το επίπεδο του φοιτητή μέχρι το επίπεδο του επιτυχημένου επαγγελματία. Πιστεύω ότι, σε αυτό, ο φοιτητής και ο μάχιμος λειτουργός της υγείας, θα έχει την ευκαιρία της εύκολης ανεύρεσης όλων εκείνων των πληροφοριών για το χώρο του, που θα κάνουν την δουλειά του πιο άνετη και πιο αποτελεσματική.

Πιστεύω πως η αξία του έργου αυτού θα εκτιμηθεί από τους χρήστες του και ότι η ευρεία χρήση του θα δικαιώσει τόσο τους συγγραφείς, όσο και τον εκδοτικό οίκο.

 

Γεώργιος Ι. Μπαλτόπουλος

Καθηγητής Εντατικής Νοσηλείας και Πνευμονολογίας,

Πρόεδρος Τμήματος Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Διευθυντής Πανεπιστημιακής ΜΕΘ, Γεν. Νοσοκομείο ΚΑΤ

 

 

Προλογικό Σημείωμα

 

Πολύ μεγαλύτερο καλό θα μου κάμεις

αν θεραπεύσεις την ψυχή μου από την αμάθεια,

παρά το σώμα μου από την ασθένεια.

ΠΛΑΤΩΝ (427-345 π.Χ.)

 

Η Νοσηλευτική αποτελεί έναν ανερχόμενο επιστημονικό κλάδο και επάγγελμα. Στην επιστημονική της διάσταση, εφαρμόζει τη γνώση μέσα από εξειδικευμένες δεξιότητες, υπερασπίζεται τα πρότυπα που αναπτύχθηκαν από και για το επάγγελμα, διατυπώνει θεωρίες, διεξάγει έρευνα και χρησιμοποιεί τη νοσηλευτική διεργασία για να προσφέρει εξατομικευμένη και ολιστική φροντίδα υγείας.

Ως επάγγελμα, η νοσηλευτική διατηρεί όλα τα απαραίτητα κριτήρια που πρέπει να έχει ένα επάγγελμα, όπως είναι το καλά καθορισμένο σώμα γνώσεων, ο ισχυρός προσανατολισμός προς την παροχή υπηρεσιών, το αναγνωρισμένο κύρος από κάποια επαγγελματική ομάδα, ο κώδικας ηθικής, η επαγγελματική οργάνωση που θέτει τα πρόσωπα, η συνεχιζόμενη έρευνα και η αυτονομία.

Τόσο στην επιστημονική, όσο και στην επαγγελματική της διάσταση, η Νοσηλευτική αλλάζει συνεχώς, ανταποκρινόμενη στις ανάγκες της κοινωνίας, της τεχνολογίας και της γνώσης, γεγονός που φέρει το σύγχρονο νοσηλευτή αντιμέτωπο με νέους, επεκτεινόμενους νοσηλευτικούς ρόλους. Για να ανταποκριθεί σε αυτούς, θα πρέπει διαρκώς να ανανεώνει τις γνώσεις του και να βελτιώνει τις δεξιότητές του μέσα από μια συνεχή επαφή με τη διεθνή επιστημονική, νοσηλευτική κοινότητα.

Χρήσιμο βοήθημα στην επιστημονική «πλοήγηση» κάθε νοσηλευτή ευελπιστούμε ότι θα φανεί το πρώτο Ερμηνευτικό Αγγλοελληνικό και Ελληνοαγγλικό Νοσηλευτικό Λεξικό που πήραμε το θάρρος να συγγράψουμε. Μετά από επίπονη πνευματική εργασία, με αίσθημα ευθύνης, αλλά και συγκρατημένη ικανοποίηση παραδίδουμε στους αναγνώστες, επαγγελματίες υγείας και μη, το έργο μας αυτό, το οποίο περιλαμβάνει πάνω από δώδεκα χιλιάδες(12.000) λήμματα.

Πρόκειται για ένα σύγχρονο, κατανοητό, αν και συμπυκνωμένο, αξιόπιστο και εύχρηστο «οδηγό» της νοσηλευτικής ορολογίας, καθώς και των βασικών ιατρικών όρων που χρησιμοποιούνται ευρέως στην κλινική νοσηλευτική πρακτική. Η ευχρηστία του παρόντος λεξικού αποδεικνύεται καταρχήν από τον τρόπο που έχει γίνει η ταξινόμηση των λημμάτων του. Συγκεκριμένα, κάθε λήμμα έχει ταξινομηθεί χωριστά, στοιχειοθετημένο ευανάγνωστα με έντονα γράμματα. Μετά από κάθε λήμμα και εντός παρενθέσεων, αναγράφεται τι μέρος του λόγου είναι αυτό (βλ. πίνακα συντομογραφιών). Εάν κάποιο λήμμα ανήκει σε περισσότερα από ένα μέρη του λόγου, υπάρχει αντίστοιχη ένδειξη, ενώ η σημασιολογική αρίθμηση κάνει ακόμη πιο εύκολη τη χρήση του λεξικού, ειδικά όταν κάποιο λήμμα διατηρεί περισσότερες από μία έννοιες. Το μέρος του λόγου στο οποίο ανήκει το λήμμα που επιλέγεται (π.χ. ουσιαστικό) βασίζεται στην ευρύτερη συχνότητα χρήσης του σε σχέση με κάποιο άλλο (π.χ. επίθετο). Το δεύτερο, απλά αναγράφεται στην ελληνική απόδοση του λήμματος, με την ένδειξη της συντομογραφίας του.

Το σύμβολο (~) επιλέχθηκε να χρησιμοποιηθεί για εξοικονόμηση χώρου, εφόσον αποδίδει την επανάληψη του λήμματος όταν αυτό χρησιμοποιείται ευρέως σε κάποια έκφραση, ενώ προηγείται το σύμβολο (//) για να διαχωρίζονται οι έννοιες μεταξύ τους. Επίσης, θεωρήθηκε επωφελές να αναγιγνώσκει κανείς ταυτόχρονα, τα αντίθετα ή τα συνώνυμα λήμματα που υπάρχουν.

Στο τέλος του λεξικού κρίθηκε απαραίτητο να προστεθεί παράρτημα, που περιλαμβάνει επιλεγμένες ηλεκτρονικές διευθύνσεις από το χώρο της υγείας, όπως επίσης και τον Κώδικα Νοσηλευτικής Δεοντολογίας (Π.Δ. 216/2001) που οφείλει να γνωρίζει κάθε νοσηλευτής.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι παρόλο που δεν υπάρχει αντίστοιχο νοσηλευτικό λεξικό στην ελληνική αγορά, καινοτομία του συγκεκριμένου, αποτελεί η παράθεση εκφράσεων που συχνά συναντά κανείς στην καθημερινή κλινική άσκηση.

Ενώ ήταν σημαντική για μας η διαπίστωση ότι πολλές ρίζες ιατρικών όρων προέρχονται από την ελληνική γλώσσα, η απόδοση κάποιων άλλων όρων αποδείχθηκε αρκετά επίπονη διαδικασία, καθώς η ελληνική γλώσσα διακρίνεται για τον πλούτο της. 

Τα βοηθήματα και οι πηγές στα οποία στηρίχθηκε η εκπόνηση του παρόντος λεξικού ήταν τα εξής:

 α) Mc Ferran T.A. Oxford Dictionary of Nursing, 4th eds. 2003, G.B.: Oxford University Press

 β)  International Classification for Nursing Practice (ICNP), International Council of Nurses, Beta 2, 2001

 γ)  Bailliere T. Bailliere’s Nurses’ Dictionary, 20th eds. 1984, Gillingham, Kent: Scribe Design

 δ)  Κατούλης Κ.Α. Dorland’s Ιατρικό Λεξικό, 24η εκδ. 1997, Αθήνα: Ιατρικές εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδης

 ε)  Μιχαηλίδης Ι.Γ. Αγγλοελληνικό Λεξικό Ιατρικών Όρων, 4η εκδ. 1989, Αθήνα: Η. Κωνσταντάρας

στ) Χουντουμάδη Α. & Πατεράκη Λ. Σύντομο Ερμηνευτικό Λεξικό Ψυχολογικών Όρων, Αγγλοελληνικό-Ελληνοαγγλικό, 1989, Αθήνα: Δωδώνη

 ζ)  Laplanche J. & Pontalis J.B. Λεξιλόγιο της Ψυχανάλυσης, 2η εκδ. 1986, Αθήνα: Κέδρος

 η)  Ηλεκτρονικά Λεξικά: Free Medical Dictionary.com, Magenta Polylex Ιατρικών Όρων, Μείζον Ελληνικό Λεξικό Τεγόπουλος-Φυτράκης.

 

Ελπίζοντας ότι θα γίνουμε αποδέκτες της επιείκειας κάθε καλόπιστου μελετητή και με την ευχή το παρόν έργο να τύχει της ανάλογης υποδοχής, με χαρά θα δεχθούμε τις υποδείξεις των αναγνωστών, ώστε να τις λάβουμε υπόψη σε μελλοντική αναθεωρημένη έκδοση του λεξικού.

 

Μαρία Καλαφάτη, Θάλεια Μπελλάλη